Scheiding ouders: complicerende factoren bij Verlaat Verdriet

Gepubliceerd op dinsdag

De levenslange invloed van het vroege verlies van een ouder

Extra complicerende factoren

In de verlieservaringen van veel Verlaat Verdriet-ers doen zich tal van extra complicaties voor. Complicaties die ik in de komende weken in willekeurige volgorde voor je wil benoemen. Mogelijk doen zich ook bij jou complicaties voor en brengt alleen al het benoemen je nieuwe realisaties. En daarmee nieuwe perspectieven.

Gaat dit thema ook op voor jou? Stel jezelf dan eens de volgende vragen:

  • Wat is er bij mij gebeurd?
  • Wat betekende dat voor mij?
  • Welke gevolgen heeft dat voor mij gehad?
  • Wat betekent dat voor mij in mijn leven van nu?
  • Wat ga ik daarmee doen?

Scheiding ouders

‘Mijn ouders zijn gescheiden toen ik 4 jaar was. Mijn vader woonde in onze buurt. Mijn twee jaar oudere broertje en ik waren om het weekend bij hem. Toen ik 12 jaar was overleed mijn moeder plotseling. We moesten bij mijn vader gaan wonen. Het leek alsof dat heel gewoon was. Maar het was helemaal niet gewoon. Ik verloor mijn veiligste plek.’ Man, 36 jaar, 12 jaar toen hij zijn moeder verloor. Zijn moeder werd 39 jaar.

Verlaat Verdriet

De impact van het vroege verlies van een ouder is in veel gevallen groot en omvangrijk voor het kind dat dit onomkeerbare verlies overkomt. Sporen van dit levens-veranderende verlies gaan een leven-lang mee en kunnen in je volwassenheid nog altijd vorm geven aan je leven.

Verlate rouw

Een verlaat rouwproces is een gecompliceerd proces. Voor veel Verlaat Verdriet-ers een  tocht door een mijnenveld.

  • Je moet teruggaan in de tijd;
  • Gedurende deze tocht stuit je op tal van mijnen (verstrikkingen);
  • Angst voor verandering speelt je parten;
  • Overlevingspatronen steken de kop op;
  • Je moet terug naar een plek waar je voor geen prijs naar terug wilt: het verliesmoment;
  • Je moet terug naar de gevolgen die dit vroege verlies voor je heeft gehad;
  • Intussen eist het leven van alle dag tijd en aandacht van je op.

Tips

 

Huilen en lachen met ervaringsgenoten

Gepubliceerd op zondag

Altijd weer hoor ik het van Verlaat Verdriet-ers. Het verlangen er nu maar eens vanaf te zijn. Het nu maar eens achter zich gelaten te hebben. Om dan, na verloop van tijd, weer te constateren ‘Het zit er nog steeds. Het is nog steeds niet over’. Wat een teleurstelling.

Achter je laten

Decennia lang zijn we opgevoed met het idee dat je een verlies moet verwerken. Een plekje moet geven. Los moet laten. Achter je moet laten. Verder te moeten met je leven.
Dat deze manier van denken niet klopt, daar komen we langzaam maar zeker achter. Hoe funest deze manier van denken is geweest (en is!) voor Verlaat Verdriet: dat wordt nog steeds niet gezien. Laat staan onderkend. Laat staan erkend. Dat kinderen in hun jeugd de dood van hun ouder(s) zouden kunnen verwerken zegt meer over de manier van denken van wetenschappers, dan over de ervaringen van Verlaat Verdriet-ers.

Helen

Altijd weer vertel ik Verlaat Verdriet-ers die teleurgesteld zijn omdat het nog steeds niet over is, dat de ruptuur van toen – het trauma – heling nodig heeft. Dat een verlaat rouwproces niet alleen gaat over verdriet om je overleden ouder, maar ook gaat over wie je bent geworden. Gaat over rouw om het leven dat je niet hebt gehad (je leven met je ouder). Over rouw om het leven dat je wel hebt gehad (je leven zonder je ouder).

Delen

Helen gaat over genezen. Genezen van de wond. Helen heeft tijd nodig. Liefde. Dat doe je door aandacht te besteden aan het verlies van toen als het weer opspeelt. Woorden te geven aan gevoelens. Woorden te delen. Gevoelens te delen. Met mensen die jou begrijpen. Met mensen die jij begrijpt. Mensen met wie je kunt huilen. Mensen met wie je kunt lachen. Met ervaringsgenoten.

Samenkomdag Dubbel Ouderverlies

Gepubliceerd op vrijdag

‘Jongen en meisje

Albertine, als je toch in Nunspeet bent voor de Terugkomdag van de workshop Dubbel Ouderverlies van april j.l. zullen we dan kijken of we aansluitend een Samenkomdag kunnen organiseren voor deelnemers van de workshops Dubbel Ouderverlies van de afgelopen jaren?’ Albertine is meteen enthousiast. DOEN! We plannen de datum voor deze Samenkomdag op zaterdag 29 mei a.s. Sturen een mail uit naar de deelnemers met wie we in de afgelopen jaren hebben gewerkt in de workshop Dubbel Ouderverlies. Binnen een half uur komt de eerste reactie. ‘GRAAG. IK DOE MEE.’

Najaar 2021

We zijn ons ervan bewust dat de planning van de datum tamelijk kort-dag is. Naast aanmeldingen komen er reacties binnen. ‘Ik had graag mee willen doen, maar de datum past me niet.’ ‘Geen nood’ overleggen Albertine en ik prompt. ‘Als er zoveel animo is, dan plannen we ook een nieuwe datum. Voor een twee-daagse in het najaar van 2021.’

Landgoed Welna

Op 17 mei j.l. schreef ik een blog over landgoed Welna bij Epe. De plek van de eerste workshop ooit voor Dochters Zonder Moeder. De eerste Verlaat Verdriet-workshop ooit. De eerste workshop Dubbel Ouderverlies ooit.

Vanavond gaan Albertine en ik kijken op Welna of het mogelijk is voor een weekend in november een twee-daags Samenkomweekend Dubbel Ouderverlies te organiseren.
Maar eerst de Samenkomdag van 29 mei. Morgen dus.
Het belooft een prachtige dag te worden.

Zelfdoding door een ouder: complicerende factoren bij Verlaat Verdriet

Gepubliceerd op vrijdag

De levenslang invloed van de vroege dood van een ouder

Extra complicerende factoren

In de verlieservaringen van veel Verlaat Verdriet-ers doen zich tal van extra complicaties voor. Complicaties die ik in de komende weken in willekeurige volgorde voor je wil benoemen. Mogelijk doen zich ook bij jou complicaties voor en brengt alleen al het benoemen je nieuwe realisaties. En daarmee nieuwe perspectieven.

Gaat dit thema ook op voor jou? Stel jezelf dan eens de volgende vragen:

  • Wat is er bij mij gebeurd?
  • Wat betekende dat voor mij?
  • Welke gevolgen heeft dat voor mij gehad?
  • Wat betekent dat voor mij in mijn leven van nu?
  • Wat ga ik daarmee doen?

Zelfdoding door de ouder

‘Mijn moeder overleed toen ik 15 jaar was. Ze is verdronken. Mijn moeder leed aan depressies. Soms ging het een tijdje beter. Maar ze werd ook vaak opgenomen. Dan was ze een tijdlang van huis. Ze heeft verschillende pogingen gedaan. Altijd was ik bang dat ik haar zou vinden als ik thuis kwam.’ Man, 48 jaar, 15 jaar toen hij zijn moeder verloor. Zijn moeder werd 52 jaar.

Verlaat Verdriet

De impact van het vroege verlies van een ouder is in veel gevallen groot en omvangrijk voor het kind dat dit onomkeerbare verlies overkomt. Sporen van dit levens-veranderende verlies gaan een leven-lang mee en kunnen in je volwassenheid nog altijd vorm geven aan je leven.

Verlate rouw

Een verlaat rouwproces is een gecompliceerd proces. Voor veel Verlaat Verdriet-ers een  tocht door een mijnenveld.

  • Je moet teruggaan in de tijd;
  • Gedurende deze tocht stuit je op tal van mijnen (verstrikkingen);
  • Angst voor verandering speelt je parten;
  • Overlevingspatronen steken de kop op;
  • Je moet terug naar een plek waar je voor geen prijs naar terug wilt: het verliesmoment;
  • Je moet terug naar de gevolgen die dit vroege verlies voor je heeft gehad;
  • Intussen eist het leven van alle dag tijd en aandacht van je op.

Tips

Ik, mijn moeder en borstkanker

Gepubliceerd op woensdag

Deze maand is het tien jaar geleden dat ik voor de derde keer te horen kreeg dat ik borstkanker had. In 1998 kreeg ik deze mededeling voor de eerste keer.
‘En ik ga hier niet aan dood.’ flitste die eerste keer door me heen. Mijn moeder overleed door borstkanker toen ik acht jaar was. Haar dood veranderde mijn leven. Voorgoed.

Angst

Zolang ik me kon herinneren was ik bang geweest dat ik – net als mijn moeder – aan borstkanker dood zou gaan. Controleren liet ik me nooit. Als je het hebt ga je dood. Mijn volwassen hoofd wist heel goed dat tegenwoordig niet iedereen dood gaat aan borstkanker. Maar mijn ‘kind-hoofd’ raakte totaal in paniek bij de gedachte alleen al.
Operatie. Bestraling volgde. Meer nabehandelingen waren niet nodig. Mijn leven veranderde nog een keer. Voorgoed. Voortaan kon ik leven zonder angst voor borstkanker. Ik was er niet aan dood gegaan.

Geen nabehandelingen

Iets meer dan tien jaar later. Opnieuw. Dezelfde boodschap. Andere borst. ‘Sommige vrouwen kiezen ervoor geen nabehandeling te doen. En dat respecteren wij’ zei de chirurg tegen me. Ik was perplex. Dat kon dus ook. De bestralingen waren al begonnen. Die heb ik afgemaakt. De geadviseerde verdere nabehandelingen heb ik geweigerd. ‘U kunt er altijd op terugkomen’ zei de oncologe. Voor mij was dat genoeg.

Deskundige

‘Mevrouw, wat kan ik u vertellen. U bent hier de deskundige’ zei de medisch specialist tegen me toen tien jaar geleden voor de derde keer kanker was gevonden. Deze keer in de borst van de eerste keer. Amputatie volgde. De geadviseerde verdere nabehandelingen heb ik ook bij de derde keer geweigerd.

Keuze

Tien jaar is het inmiddels geleden. Nog altijd voel ik het respect van de medisch specialisten. Voor mij. Als patiënt.
Maar bovenal kan ik nog altijd voelen hoe de keuzes voelden die ik maakte. Toen mijn moeder overleed had ik geen keuze. Mijn leven veranderde. Voorgoed. Ik stond aan de kant. En kon niets doen.
Bij de borstkanker had ik een keuze. Die heb ik – weloverwogen – gemaakt.
Mijn leven veranderde. Opnieuw. Ik had een keuze. En ik ben er nog.

Het verlies een plekje geven: hoe doe je dat?

Gepubliceerd op dinsdag

Hoe doe je dat?

Een van de meest ergerlijke clichés uit de wereld die ‘rouwverwerken’ heet, is voor mij lange tijd geweest ‘Je moet het een plekje geven.’ Niemand weet hoe je dat moet doen. Maar iedereen weet dat het moet. ‘Je moet het een plekje geven.’
Hoe dan? Hoe doe je dat als je in je jeugd je ouder(s) verliest? En hoe doe je dat later, als je als volwassene alsnog je verlate rouwproces aangaat?

Een plekje geven

In de loop van mijn Verlaat Verdriet-werk heb ik geleerd ‘het een plekje geven’ op een andere manier te zien. Namelijk als uitnodiging de dood van je ouder, en de gevolgen die dat voor jou heeft gehad, een zichtbare plek te geven in je biografie. In je levensverhaal. In plaats van de dood van je ouder(s) te ontkennen, te negeren of te bagatelliseren zoals je mogelijk een groot deel van je leven hebt gedaan. Woorden leren geven aan het verlies. Wat is er toen gebeurd. Wat betekende dat toen voor mij. En wat betekent dat nu voor me.

Levensverhaal

Het verlies van toen zichtbaar maken in je levensverhaal. Realiteit maken. Dit gaat over mij. Dat is er gebeurd. Dit heeft het met mij gedaan. Dat zijn de moeilijke ervaringen in mijn jeugd. De verdrietige ervaringen. De zwarte. Dit zijn de mooie ervaringen in mijn jeugd. De vreugdevolle ervaringen. De lichte.

De weg naar heling

De weg naar heling gaat voor een Verlaat Verdriet-er in stapjes.
Bijvoorbeeld door het verlies van toen een zichtbare plek te geven in je levensverhaal.

Lees meer

Gids voor Verlaat Verdriet 

Rouw kent geen tijd

 

 

Enigst kind: complicerende factoren bij Verlaat Verdriet

Gepubliceerd op maandag

De levenslange invloed van de vroege dood van een ouder

Extra complicerende factoren

In de verlieservaringen van veel Verlaat Verdriet-ers doen zich tal van extra complicaties voor. Complicaties die ik in de komende weken in willekeurige volgorde voor je wil benoemen. Mogelijk doen zich ook bij jou complicaties voor en brengt alleen al het benoemen je nieuwe realisaties. En daarmee nieuwe perspectieven.

  • Gaat dit thema ook op voor jou? Stel jezelf dan eens de volgende vragen:
  • Wat is er bij mij gebeurd?
  • Wat betekende dat voor mij?
  • Welke gevolgen heeft dat voor mij gehad?
  • Wat betekent dat voor mij in mijn leven van nu?
  • Wat ga ik daarmee doen?

Enigst kind

‘Ik verloor mijn moeder op mijn 20e. Vanaf mijn 14e is ze ziek geweest. Ik ben enigst kind. Dus zorgde ik voor haar. En eigenlijk ook voor mijn vader. En ik ging naar school. Onlangs overleed mijn vader. Nu pas, na zoveel jaren, kan ik voelen hoeveel ik op mijn schouders heb gehad.’
Vrouw, 57 jaar, 20 jaar toen ze haar moeder verloor. Haar moeder werd 48 jaar.

Verlaat Verdriet

De impact van het vroege verlies van een ouder is in veel gevallen groot en omvangrijk voor het kind dat dit onomkeerbare verlies overkomt. Sporen van dit levens-veranderende verlies gaan een leven-lang mee en kunnen in je volwassenheid nog altijd vorm geven aan je leven.

Verlate rouw

Een verlaat rouwproces is een gecompliceerd proces. Voor veel Verlaat Verdriet-ers een  tocht door een mijnenveld.

  • Je moet teruggaan in de tijd;
  • Gedurende deze tocht stuit je op tal van mijnen (verstrikkingen);
  • Angst voor verandering speelt je parten;
  • Overlevingspatronen steken de kop op;
  • Je moet terug naar een plek waar je voor geen prijs naar terug wilt: het verliesmoment;
  • Je moet terug naar de gevolgen die dit vroege verlies voor je heeft gehad;
  • Intussen eist het leven van alle dag tijd en aandacht van je op.

Tips

 

De invloed van verstrikkingen in je familielijnen

Gepubliceerd op zondag

Dat je in het heden leeft, betekent niet dat er geen verleden is. Of geen toekomst. Die zijn er namelijk wel. Zowel een verleden. Als een toekomst.
Tip: bekijk de video Lineaire tijd uit Rouw kent geen tijd van Titia Liese

Heden

Niet bewuste verstrikkingen uit het verleden kunnen je hinderen in het heden. Zonder dat je je daarvan bewust bent. En hebben ook hun invloed op je toekomst.

Verleden

Verleden gaat verder terug dan alleen maar de start van jouw dagelijkse heden: de start van je leven bij je geboorte. In jouw dagelijkse heden spelen ook verstrikkingen uit het verleden van jouw beide familielijnen. Zowel uit de familielijn van je moeder. Als uit de familielijn van je vader.

In de workshops vraag ik de deelnemers altijd: ‘Heb je je grootouders gekend?’ Vaak komen dan al de eerste verstrikkingen naar boven. Aardige grootouders. Of juist niet. Zorgzame grootouders. Of juist niet. Aanwezige grootouders. Of juist niet. Gebrouilleerde grootouders. Of juist niet.
Welke rol speelden je grootouders in je kindertijd. Welke rol speelden broers van je ouder. Zussen van je ouder. De rol die zij hebben gespeeld. Of juist niet hebben gespeeld. Of alsnog zouden kunnen gaan spelen.

De doorgeeffuik

Maar ook, en eigenlijk vooral, stel ik deze vraag om te horen of je overleden ouder mogelijk zelf jong een ouder heeft verloren. Of mogelijk je overgebleven ouder jong een ouder heeft verloren. In dat geval is er namelijk een (grote) kans dat er sprake is van doorgegeven verstrikkingen: de doorgeeffuik.
Tip: lees Gat in je ziel. De doodgeeffuik, bladzijde 68 .

De weg naar heling

De weg naar heling gaat voor een Verlaat Verdriet-er in stapjes.
Bijvoorbeeld door je bewust te worden van verstrikkingen in je familielijnen. Verstrikkingen te onderkennen. Ze te onderzoeken. Te erkennen.

Schuld, gevoelens en vergeven

Gepubliceerd op zaterdag

Lang ben ik er totaal van overtuigd geweest. De tweede vrouw van mijn vader – ‘mijn stiefmoeder’ – heeft mijn leven verziekt. Voorgoed. Haar schuld. Daar kom ik nooit meer vanaf. Ik worstelde ermee. Jaar in jaar uit. En kwam er maar niet vanaf.

Vergeven

Tot de dag waarop ik in een boek iets las over vergeven.
Vergeven. Niks voor mij. Dat voelde alsof ik met terugwerkend kracht zou zeggen: nou, eigenlijk viel het wel mee. Alsof ik haar met terugwerkende kracht gelijk zou geven. En dat was ik niet van plan. Helemaal niet van plan. Geen denken aan.

Dat is het!

Gelukkig voor mij las ik verder. ‘Zolang je je vijand niet vergeven hebt, wint je vijand twee keer. De eerste keer omdat hij/zij iets heeft gedaan waarover je boos/verdrietig bent geworden. De tweede keer omdat je nu nog steeds boos/verdrietig bent.
Ik werd als het ware door de bliksem getroffen. Dat is het! Die tweede keer gun ik haar niet. Wat er precies gebeurde kan ik niet eens goed na vertellen. Iets groots. In m’n hele lijf.

Vanaf dat moment werd ‘mijn stiefmoeder’ ‘de tweede vrouw van mijn vader’. Ze was niet van mij. Ze was iets van hem. Namelijk zijn tweede vrouw.

Verandering

Zo veranderde die ene zin, in dat ene boek mijn leven. Voorgoed.

De weg naar heling

De weg naar heling gaat voor een Verlaat Verdriet-er in stapjes.
Bijvoorbeeld door te onderzoeken wat schuld, gevoelens, en vergeven betekenen voor jou.

Over ontwijken en uitstellen

Gepubliceerd op vrijdag

‘Het moet nu maar eens over zijn.’ Een groot verlangen van veel Verlaat Verdriet-ers. Misschien wel het grootste verlangen.

Het moet nu maar eens over zijn

Vandaag werd ik me er weer eens van bewust. Het moet nu maar eens over zijn.
Waar gaat dat dan eigenlijk over? Wat moet dan maar eens over zijn?
Mogelijk spelen deze gevoelens ook bij jou. ‘Het moet nu maar eens over zijn.’
Ben jij je er ooit goed van bewust wat je daarmee bedoelt?
Wat moet dan maar eens over zijn?

Ontwijken en uitstellen

‘Soms ben ik heel snel. Maar in uitstellen ben ik ook heel bedreven.’ schreef ik vanochtend in een reactie.
Ontwijken. Uitstellen. Bekende Verlaat Verdriet-thema’s. Thema’s waar veel over te zeggen valt. Bijvoorbeeld in het (zelf)onderzoek naar de vraag of de dood van je ouder voor jou een trauma is geweest.
Maar er is ook een ander perspectief op ontwijken en uitstellen mogelijk. En die gedachte wil ik nu graag met je delen.

Vicieuze cirkel

‘Ontwijken. Uitstellen. Ik ben daar zo bedreven in geweest’ denk ik bij mezelf. ‘Hoe bedoel je?’ reageert een ander stemmetje in me. ‘Je doet het nog.’ Ik barst in lachen uit. Aan m’n computer. Want ja: het is waar. Ik doe het nog. ‘Ho’ zegt weer een ander stemmetje in mij. ‘Maar het is nu wel heel anders dan vroeger.’
Vroeger werd ik namelijk kwaad op mezelf. Woedend. Gaf mezelf op m’n kop. Kwam in de vicieuze cirkel terecht van permanent ongenoegen. Kwam vervolgens tot helemaal niets meer. En hup: nog een vicieuze cirkel van ontwijken. Van uitstellen.

Doen

Gelukkig gaat dat tegenwoordig heel anders. Bij mij althans.
Ontwijken: ja – ik doe het nog steeds.
Uitstellen: ja – ik doe het nog steeds.
Maar anders dan vroeger zie ik nu wat ik doe. Ik reken mezelf er niet meer zo negatief op af. Kijk er een dagje naar. Misschien nog een dagje. Kan ook een weekje worden. Maar dan ga ik het gewoon doen.

De weg naar heling

De weg naar heling gaat voor een Verlaat Verdriet-er in stapjes.
Bijvoorbeeld door te onderkennen wat ontwijken en uitstellen voor jou betekenen.