De realiteit onder ogen zien

 

 

 

 

De realiteit onder ogen zien

Sonja Barend (1941) en Wolf Biermann (1936) zien de realiteit van de levenslange invloed van het vroege verlies van hun vader onder ogen.
Mamma, wat is er gebeurd met mijn vader?’
‘Het ingebakken verdriet om mijn vader is de wet waar ik naar leef.’

Aan het woord Sonja Barend en Wolf Biermann in interviews over de auto-biografieën die ze geschreven hebben. Twee levens, van een succesvolle vrouw en een succesvolle man. Allebei heel jong hun vader verloren. De Nederlandse Sonja Barend en de Duitse Wolf Biermann. Beider levens hebben in het teken gestaan van het vroege verlies van hun vader.

De dood hoort bij het leven

Tegelijkertijd is het boek van Mariken Spuy uitgekomen: Rouw bij kinderen en jongeren. Met dit boek pleit Spuy kinderen vertrouwd te maken met de dood. De dood hoort bij het leven. Dat kunnen kinderen zeker leren.
Dat geloof ik: de dood hoort bij het leven.
Maar: een kind hoort geen ouder te verliezen. Een kind heeft haar/zijn ouder nodig.

Onder ogen zien

Altijd weer mis ik – bij welke ‘rouwdeskundige’ dan ook als het gaat om kinderen die een ouder verliezen – de link naar volwassenheid. Naar de volwassenen die als kind een ouder hebben verloren door de dood. Naar Verlaat Verdriet-ers dus.

Niet alleen kinderen moeten de realiteit van de dood onder ogen leren zien (veel Verlaat Verdriet-ers geven overigens aan dat als kind zeker gedaan te hebben, terwijl het de volwassenen in hun omgeving waren die nog steeds om de dood heen draaiden) – minstens zo belangrijk en minstens zo noodzakelijk is het onder ogen zien van de realiteit van het menselijk tekort. Want: vele malen invloedrijker op het verdere leven van het kind.
Dus: onder ogen leren zien van die realiteit.
De realiteit van het menselijk tekort.
Door alle betrokkenen.
Toen en nu.

Het menselijk tekort

Het menselijk tekort van de overgebleven ouder die, zelf zwaar beschadigd, verder moet zien te gaan. Ongewenst, door tussenkomst van de dood, alleenstaand ouder en alleenstaand opvoeder geworden. ‘Op het moment dat de ouder daar het minst toe in staat is, wordt het meest van haar/hem gevraagd. Dat is een bovenmenselijke taak’. Woorden van deze strekking las ik jaren geleden van een psychiater die zowel kinderen als volwassenen in behandeling had. Een psychiater die wel de doorgaande lijn van jong ouderverlies onder ogen zag.

Slechts 20%

Vierenzestighonderd kinderen verliezen in hun jeugd een ouder door de dood. ‘Slechts 20% van deze kinderen houdt psychische klachten na het overlijden’, aldus mevrouw Spuy. Dat betekent: 1.280 kinderen.
Laten we de berekening van mevrouw Spuy hier op deze plek het voordeel van twijfel geven.
Laten we kijken naar de leeftijd van Sonja Barend (76) en Wolf Biermann (81). De gevolgen van jong ouderverlies zou je levenslang kunnen noemen. In elk geval: zij geven dat zelf aan. Niet onbelangrijk, lijkt me.
Laten we uitgaan van Verlaat Verdriet-ers tot aan de leeftijd van 95 jaar.
Laten we hier een kleine berekening maken: van 20-95 jaar (Verlaat Verdriet gerekend vanaf 20 jaar) = 75 x 1.280 = 96.000.
Dat zou kunnen betekenen dat 96.000 volwassen Nederlanders op de één of andere manier de levenslange invloed van het vroege verlies van de ouder zouden kunnen voelen.
Zelf vermoed ik dat je met het aantal van 96.000 de realiteit bij lange na niet onder ogen ziet.
Maar zelfs als je dat wel doet: zo’n aantal kun je toch niet ‘slechts’ noemen?

De realiteit onder ogen zien

Je kunt niet voorkomen dat kinderen als volwassene worstelen met de gevolgen van het vroeg verlies van hun ouder(s).
Je kunt wel voorkomen dat ze blijven worstelen omdat Verlaat Verdriet – de gevolgen van jong ouderverlies – niet gehoord en gezien wordt.

Kennis

Kennis uit de praktijk van de gevolgen van jong ouderverlies is, allang en ruimschoots (bijvoorbeeld bij mijzelf) voorhanden.
Nu de wetenschap nog.
Wetenschappers: er ligt hier een schone taak voor u!
Het is tijd de realiteit van jong ouderverlies onder ogen te zien.
Laten we samen aan het werk gaan!
Niet later, maar NU!

PS:
Ik begrijp best dat mijn berekening een steenkolenberekening is.
De realiteit is, dat er niemand is die de realiteit van de gevolgen van jong ouderverlies in cijfers kent.  

Wolf Biermann – Tot op de dag van vandaag

 

 

 

 

 

 

 

‘Tot op de dag van vandaag wordt uw leven bepaald door een man die u maar één keer bewust hebt gezien. U was nog geen 4 jaar oud en de ontmoeting duurde nog geen half uur.
‘Het ingebakken verdriet om mijn vader is de wet waar ik naar leef’

Wolf Biermann

In Volkskrant Magazine van vandaag (4 maart 2017) lees ik het interview met de bekende Duitse zanger Wolf Biermann (geboren in 1936).
Op zeven-jarige leeftijd verloor Biermann zijn vader. Zijn – Joodse – vader stierf in 1943 in vernietingskamp Auschwitz.

Bezoek aan zijn vader

Als kind van vier bezocht hij met zijn moeder zijn vader die toen gevangen zat in de gevangenis in Bremen.
…………..’In de kantine stonden twee stoelen met een lange tafel ertussen. Mijn moeder nam mij op schoot. Toen werd mijn vader binnengeleid. Hij had pyama-achtige kampkleding aan, zijn hoofd was geschoren. Mijn moeder mocht hem niet aanraken’……….

Vertrouwd

‘Vond u het spannend?’ ‘Nee. Geen kloppend hart, geen spoortje verlegenheid. Hij was even vertrouwd en even dichtbij als mama.’

Hoe kan dat?

‘Voordat mijn moeder ging werken bij de stomerij Dependorf vertelde ze me elke avond een verhaaltje over hem voor het slapengaan. En iedere ochtend een goedmorgenverhaaltje. Ze had een geweldige truc: elke ochtend legde ze iets in mijn kraanwagentje, dat in het trappenhuis stond. Een snoepje, een hostie of een koekje, een suikerklontje, een kippenveer, een knikker. Bij het ontbjt vertelde ze dan over de avontuurlijke wijze waarop deze kostbaarheden van Bremen dwars door de Lüneburger Heide, over de Elbe, naar mij toe waren gekomen. De regen trotserend en de dieven te slim af, die mijn cadeau hadden willen stelen. Net zoals de katholieken met de hostie het lichaam van Jezus tot zich nemen, at ik iedere ochtend de hostie met mijn vaders lichaam, in de waarste zin van het woord……..’

Mijn moeder

Mijn moeder was naaister, een sterke, slimme, volkse Moeder Courage.’

Mijn vader

‘…………..Ik ben al mijn hele leven in Auschwitz. Vanaf het begin, altijd weer. Iedere schoorsteen herinnert me aan mijn vader’

Je moet vooruitkijken

Je moet vooruitkijken

‘Je moet vooruitkijken’ zei de bedrijfsarts tegen me toen ik bij hem kwam omdat ik helemaal ben vastgelopen. Ook in mijn werk.
Dat heb ik altijd gedaan, en daarom zit ik nu hier. Het is tijd dat ik er wat aan ga doen.’

Mail

Onlangs ontving ik een e-mail van een Verlaat Verdriet-er die met bovenstaande zin begint.
In haar mail vervolgt ze:
‘Ook ik verloor jong mijn ouder. Wat ben ik blij met jouw site.
Wat ben ik blij met alle informatie die daar op staat.

(H)erkennen

Wat heb ik mezelf herkend.
Wat ben ik blij met de erkenning die je geeft.’

Doorgeven

‘Ik heb je site doorgegeven in mijn familie en aan vrienden.
Ik heb delen uitgeprint. Ik ga ze aan de bedrijfarts geven.
Dank voor het werk dat je doet.
Dank ook voor de boeken die je hebt geschreven.’  

Aan het denken zetten

‘Je moet vooruit kijken’ zei de bedrijfarts tegen deze Verlaat Verdriet-er.
Haar adequate antwoord: ‘Dat heb ik altijd gedaan, en daarom zit ik nu hier. Het is tijd dat ik er iets aan ga doen’ zet naar ik hoop deze bedrijfarts aan het denken over de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn.
Laten we het hopen!

Je ziet mij nooit meer terug

 

 

 

 

Sonja Barend
Je ziet me nooit meer terug

is de recent verschenen autobiografie van Sonja Barend.

Dagblad Trouw op vrijdag 24 februari 2017

……….Zonder opsmuk of emotie beschrijft Barend de sleutelscène van de tragiek die haar leven tot vandaag de dag stuurt.
Althans, zoals haar moeder haar de summiere detalis rond haar dertiende uit de doeken deed.

Het is 1942.
Er is aangebeld, moeder deed open.
Twee Nederlandse mannen kwamen de trap op.
Op de vraag of haar man thuis was, antwoordde mevrouw Barend: ‘Ja meneer’.
En weg was Sonja’s vader, precies zoals de laatste woorden te
gen zijn vrouw voorspelden: ‘Je ziet mij nooit meer terug’.

Zoektocht zonder einde

Had haar moeder niet moediger kunnen zijn? vraag Barend zich af in haar memoires.
Zou ze het zelf anders hebben aangepakt?
En waarom raakte haar moeder minder dan een jaar nadat haar man was verdwenen zwanger van haar stiefvader?
Talloze vragen dwalen rond in haar hoofd, het is een frustrerende zoektocht zonder einde.

De vraag die ze niet durfde stellen

…………. Duizenden vragen heeft ze gesteld.
Ministers ontfutselde Sonja Barend informatie, maar ook pedofielen en werklozen gunden haar hun verhaal.

Hoe streng ze zichzelf voor ieder bezoek ook moed insprak om vragen te stellen over het verleden, hield zowel Barend als haar moeder over de oorlog de kaken op elkaar.

De moedigste programmamaker van haar generatie

‘De moedigste progammamaker van haar generatie’ noemt Twan Huys Sonja Barend.
Op Barends redactie hing een lijst met een aantal punten waaraan een interview moest voldoen.
‘Is er nog wat te lachen’, stond daarop.

Lees meer

Je ziet mij nooit meer terug

 

 

De oudste kennis ter wereld

De oudste kennis ter wereld

‘De rouw-wetenschap is een nog jonge wetenschap’ hoorde ik een tijd geleden een rouw-wetenschapper zeggen. ‘We weten al veel, maar veel weten we ook niet. Die wetenschap ontwikkelt zich nog.’
‘Wat de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn betreft heb je helemaal gelijk’ dacht ik meteen. ‘Wat Verlaat Verdriet en de specifieke dynamiek bij verlate rouw betreft lopen jullie mijlenver achter bij de kennis uit ervaring die allang voorhanden is.’

Maar meteen daarna dacht ik: ‘De rouw-wetenschap mag jong zijn, de kennis van verlies en rouw is zo oud als de mensheid.
De oudste kennis ter wereld.
Overal op de wereld.’

Wetenschap

Analyseren.
Kwantificeren.
Systematiseren.
Statistieken.
Theorie.
Protocol.

Kennis van het hoofd.
Kennis uit theorie.
Rouw op afstand gezet.
Wetenschap.

Kennis

Er is meer dan kennis uit wetenschap.
Belangrijk, als het over rouw gaat.
Als het over gevoel gaat.
Kennis uit ondervinding. Uit ervaring. Uit de praktijk.
Intuïtie.
Gevoel.
Empirie.

Zielsverlies

In wat wij ‘primitieve samenlevingen’ zijn gaan noemen was zielsverlies allang een bekend fenomeen.
Evengoed als in die samenlevingen allang bekend was, dat het de verantwoordelijkheid van de samenleving is om getraumatiseerde ‘stamleden’ te helpen helen. Omdat getraumatiseerde mensen – mensen met zielsverlies – een gevaar betekenen voor de samenhang, en dus voor de veiligheid, van de groep.

Beschikbaar

Kennis uit ondervinding.
Kennis uit ervaring.
Het is allemaal beschikbaar op 13 mei 2017.

ERKENNEN

Erken: Verlaat Verdriet gaat over mij.
Erken: verlate rouw bij Verlaat Verdriet gaat over mij.

Helen

Ben je Verlaat Verdriet-er?
Kom naar symposium ZEER op 13 mei 2017.

 

Herkennen

Herkennen

Zonder je overleden ouder

Je leeft al heel lang zonder je overleden ouder.
Mogelijk ben je – al lang – ouder dan je ouder ooit werd.

Tegenkomen

Hoe vaak heb jij je afgevraagd of je ouder jou zou herkennen als jullie elkaar nu op straat tegen zouden komen?
Hoe vaak heb jij je afgevraagd of jij je ouder zou herkennen als jullie elkaar nu tegen zouden komen op straat?

Gedicht

Regelmatig komt het gedicht van Jacqueline van der Waals in mijn gedachten.

Moeder

Moeder naar wier liefde mijn verlangen
>Sinds mijn kinderjaren heeft geschreid,
Ach, hoe zult gij mij zoo straks ontvangen

Zult gij me aanstonds als uw kind begroeten,
Als’k ontwaken zal uit mijnen dood?
Zal ik nederknielen mogen voor uw voeten
>Met mijn hoofd in uwen schoot?….

Maar wat dan? Wat zult gij zeggen
Bij het ver gegons van de engelenschaar,
Als ge uw jonge, blanke hand zult leggen
Op dit oude, grijze haar?

Jacqueline van der Waals
1868-1922
13 jaar toen ze haar moeder verloor 

Herkennen

Herken jij bij jezelf wat Jacqueline van der Waals in dit gedicht schrijft?

Heb jij je ooit afgevraagd of je ouder jou zou herkennen als jullie elkaar nu op straat tegen zouden komen?
Heb jij je ooit afgevraagd of jij je ouder zou herkennen als jullie elkaar nu tegen zouden komen op straat?

Wat gebeurde er met jou?
Wat gebeurt er met jou als je dit leest?

Leven in de schaduw van zelfdoding

Leven in de schaduw van zelfdoding

Mogelijk verloor je in je jeugd je ouder als gevolg van zelfdoding.
Mogelijk deed je ouder verschillende pogingen tot het definitieve einde daar was.
Een dreiging die overal in zat. Die constant aanwezig was.

Ook als je weg was, was er altijd de vraag: hoe vind ik haar/hem als ik weer thuiskom?
Mogelijk was jij degene die je ouder na haar/zijn dood vond.
Leven in de schaduw van zelfdoding.

Onveilig

Altijd was er die onveiligheid. Dat tekort aan geborgenheid. Niet alleen door de dreiging die uitging van de ouder die een einde maakte aan haar/zijn leven. Ook je andere ouder kon niet naar behoren functioneren. Ook je andere ouder raakte aangetast door de (langdurige) situatie.
Je paste je aan.
Je probeerde zo weinig mogelijk overlast te bezorgen.
Je ging zorg dragen voor jouw ouder(s), in plaats van de zorg te krijgen die jij als kind van je ouder(s) hoorde te krijgen.
Gevoelens van schaamte, machteloosheid, verdriet, boosheid, schuld gingen deel uitmaken van je leven.

Taboe

Met wie kon je praten over wat er bij jou thuis gebeurde?
Waar moest je heen?
Naar wie kon je toe?
Wie ving jou op?
Wie zag wat er bij jou thuis gaande was?
Wie zorgde er voor jou?

Schaduw

Wat betekende het voor jou dat je ouder de verantwoordelijkheid voor de pogingen tot zelfdoding in jouw schoenen schoof? Niet alleen omdat jij dat zo voelde of dacht, maar omdat dat in de werkelijkheid gebeurde.
Uit ervaring kan ik hier iets over zeggen. In mijn geval was het de tweede vrouw van mijn vader die in ernstige mate suïcidaal was. De ‘schuld’ kreeg ik wel in mijn schoenen geschoven.
Ik weet waarover ik praat als ik het heb over de dreiging.
De onveiligheid.
De beschuldiging dat het aan jou ligt.
Uit ervaring kan ik zeggen: bevrijd je van die last.
Kom uit de schaduw van de zelfdoding gvan je ouder.
Nu.
Het is tijd voor je.

Belast

Tot op de dag van vandaag kun je je belast voelen met de gevolgen. Niet alleen door het verlies van je ouder, maar ook door de wijze waarop je ouder overleed.
Een last die niet thuishoort op jouw schouders.

Last

Het was niet jouw schuld dat je ouder het leven niet meer aankon.
Het is niet jouw schuld dat je ouder ervoor koos uit het leven te stappen.

Bevrijden

Het leven en het lijden van je overleden ouder was haar/zijn verantwoordelijkheid.
Toen.
En nu.
Zoek hulp bij het je bevrijden van deze ondragelijke last die jou verhindert voluit te leven.
Van deze last die niet op jouw schouders hoort.

Je bent het waard!

Rouwen en vertrouwen

Rouwen en vertrouwen

Kun je ooit nog geloven dat de dingen ook goed kunnen gaan?
Kun je ooit nog het vertrouwen hebben dat de dingen ook goed kunnen gaan, als je zo jong in je leven hebt meegemaakt dat de dingen niet goed gingen?

Rouwen

Een verlaat rouwproces bij Verlaat Verdriet is niet alleen een rouwproces omdat je als kind niet in de gelegenheid bent gesteld/geweest om te rouwen.
In veel gevallen is het dat zelfs niet in de eerste plaats.
Hoogste tijd om deze wijdverbreide misvatting uit de weg te ruimen!

Veranderproces

Een verlaat rouwproces is ook, en vaak vooral, een rouwproces om wat de vroege dood van je ouder in je leven heeft aangericht.
Een veranderproces dus.
Een proces waar je veranderkracht voor nodig hebt.

Vertrouwen

Vertrouwen is een sleutel in dit proces.
En juist aan vertrouwen ontbreekt het veel Verlaat Verdriet-ers.
Vertrouwen in de aanwezigheid van andere mensen.
Vertrouwen in jezelf: zelfvertrouwen dus.
Vertrouwen in het leven.
Vertrouwen in de toekomst.

Sleutel

Welke sleutel past bij jou?
Wat heb jij nodig om twijfel te overwinnen?
Wat heb jij nodig om scepsis te overwinnen?
Wat heb jij nodig om vertrouwen te winnen?

Delen

(Leer) vertrouwen op de ervaringen van ervaringsgenoten.
Wat heeft jouw ervaringsgenoten verder gebracht?
Wat heeft jouw ervaringsgenoten geholpen?
Wat wil jij leren van je ervaringsgenoten?
Wat hebben jouw ervaringsgenoten je te bieden?

 

Lezen

Lees meer over Verlaat Verdriet en verlate rouw op www.verlaatverdriet.nu
Lees Gids voor Verlaat Verdriet.
Lees Teruggaan, om verder te kunnen.   

Tussen overleven en leven – in Niemandsland

 

 

 

 

Tussen overleven en leven – in Niemandsland

‘Zeg maar wat ik moet doen, dan doe ik het wel. Ik wil er vanaf.’
Ik herinner me nog zo goed een van mijn eerste bezoeken aan een therapeut, decennia geleden. Natuurlijk zei ze: ‘Maar dat werkt niet zo.’ Wat voor mij op dat moment meteen twijfel aan haar competentie betekende.

Ik weet beter tegenwoordig. Veel beter. Maar oh, wat heb ik het in de loop van de jaren van mijn Verlaat Verdriet-werk vaak gehoord. ‘Zeg maar wat ik moet doen. Ik ben tot alles bereid. Als ik er maar vanaf ben’. En oh, wat weet ik inmiddels goed dat het niet zo werkt. Dat het geen kwestie is van 1,2,3 je best doen en je hebt ‘het achter je gelaten’.

Door het mijnenveld

Een verlaat rouwproces is een weerbarstig proces. Een heel weerbarstig en vaak taai en ontmoedigend proces.
Een weg waarop je van alles tegenkomt.
Verwachte zaken.
Onverwachte zaken.
Verstrikkingen.
Mijnen.
Ze dienen zich allemaal bij je aan op deze weg. Voor je gevoel ga je vaak twee passen vooruit, een pas terug. Drie passen achterwaarts, dan weer een pas vooruit.
De tocht door het mijnenveld, kun je zeggen.

Niemandsland

Je overlevingspatronen loslaten. Die patronen die je zo lang geholpen hebben je staande te houden.
LOSLATEN???
Wat is er nog van me over als ik die patronen heb losgelaten?
Besta ik dan nog?
Je begeeft je in Niemandsland.
Erger nog: je bevindt je in Niemandsland.
Je bent niet meer die je was.
Je weet nog niet wie je gaat zijn.
Hoe nu verder?
Twijfel en scepsis steken de kop weer op: hoe moet dit ooit lukken?
Je voelt je ontmoedigd.
Ontredderd.
Moe.
Teleurgesteld na al je inspanningen.
Nog steeds is het niet over.
Nog steeds heb je ‘het niet achter je gelaten’.
Waar kom je uit?

Wegen naar herstel

In dat Niemandsland tussen Overleven en Leven kun je zo hard bemoediging nodig hebben.
Iemand die je de weg wijst.
Iemand die tegen je zegt: ‘Je doet het goed. Doe nog maar een stapje’.

Gids voor Verlaat Verdriet is zo’n bemoediging.
De Gids laat je wegen zien naar herstel.
Brengt je inzicht in Verlaat Verdriet.
Laat je wegen zien naar herstel.
Gids voor Verlaat Verdriet neemt je mee.

 

Op zoek gaan naar je ouder: het crematorium

Op zoek gaan naar je overleden ouder

De overleden ouder

‘We weten niks van onze moeder. Eigenlijk helemaal niks’.
Het niet weten is een groot thema in de Verlaat Verdriet-workshop van een paar weken geleden.
Onze vader kon niet over onze moeder praten. Toen niet. En nog steeds niet.
Wij weten dus eigenlijk helemaal niets. En kunnen er ook niet over praten.’

Gat

In de workshop drie zussen die samen hebben besloten de workshop te gaan volgen.
In alle drie – varierend in de leeftijd van 7, 5 en 1,5 jaar toen ze hun moeder verloren en nu tussen 40 en 50 jaar – heeft het verlies van hun moeder een groot gat geslagen in hun bestaan.
Bij alle drie zijn de gevolgen voortdurend zichtbaar.
Dienstbaar zijn.
Zich schikken naar wat ze veronderstellen dat er van ze zal worden verwacht (zich voortdurend aanpassen dus!).
Een basaal gebrek aan zelfvertrouwen.
Een basaal gebrek aan vertrouwen (komt het ooit goed?)
Onzekerheid.
Niet weten: wie ben ik?
Niet weten: wat wil ik zelf?

Verlangen

Bij alle drie een groot verlangen, met name de thema’s aan te pakken van (zelf)vertrouwen en onzekerheid.
Het gebrek aan zelfvertrouwen en de onzekerheid te veranderen in een gezond gevoel van vertrouwen.
Van zelfvertrouwen.

Op zoek gaan

Al werkend komen we tot de conclusie dat – om te beginnen – het belangrijk is om op zoek te gaan naar wie hun moeder is geweest.
Wie was ze.
Hoe leefde ze.
Waar hield ze van.
Wanneer overleed ze precies.
Wat is er met haar stoffelijke resten gebeurd?

Een eerste stap

We raden ze aan een eerste stap te zetten door op zoek te gaan bij het crematorium waar hun moeder 40 jaar geleden werd gecremeerd.
De crematoria houden sinds de jaren ’50 van de vorige eeuw zorgvuldige administratie bij van de crematies. Dus zeker bij een ouder crematorium (zoals van De Facultatieve en Yarden) kan men je vertellen wat er met de as van je overleden ouder is gebeurd. Ze zijn je graag van dienst!

Van een van de zussen kregen we, daags na de workshop, bericht:

…We hebben de koe bij de horens gevat en gisteren zijn wel met ons drieën bij het crematorium geweest!!!
Daar werkt ene Ria, een schat van een vrouw. En ze heeft de gegevens over onze moeder gevonden.
We hebben ineens al zoveel vragen beantwoord gekregen….
Ik heb altijd gezegd het zo moeilijk te vinden dat er geen plek is om naartoe te gaan, domweg omdat er geen urn of steen is. Nu blijkt ze verstrooid te zijn op een natuurgebied in de buurt.
Hoe emotioneel en blij te horen dat ik/wij onze moeder kunnen opzoeken!
Ik ben jullie zo enorm dankbaar voor alle inzichten en warmte, onbeschrijfelijk!
Wat hebben wij al een vooruitgang geboekt hè?!